De mens en zijn gedrag zijn meestal heel erg grappig

Do 11 januari 2018

Jacop Ahlbom daagt publiek uit met woordenloze spektakelstukken

De Zweedse regisseur Jakop Ahlbom maakt unieke, vrijwel woordenloze voorstellingen: zijn stijl omschrijft zich als een combinatie van dans, mime, illusionisme en special effects. Zijn nieuwste stuk Innenschau (revisited) verkent het spanningsveld tussen man en vrouw door de ogen van een obsessief jaloerse man. “De mens en zijn gedrag zijn meestal heel erg grappig.”

“Fantastisch”, “geniaal”, “verbluffend”, “onweerstaanbaar”: Nederlandse én buitenlandse critici komen doorgaans superlatieven te kort om te omschrijven hoe zeer ze genoten hebben van de stukken van theatermaker Jakop Ahlbom. Maar om aan mensen die nog nooit iets van hem zagen uit te leggen wat de virtuoze regisseur nou precies maakt, dát is lastiger.
De zachtaardige Zweed heeft de vraag zelf zo vaak geprobeerd te beantwoorden. “Ik vind dat theater meer moet proberen het hart te raken dan het hoofd”, legt hij uit. “Daarom ga ik bij het vertellen van mijn verhalen uit van beelden, van het fysieke wat er op het podium gebeurt. Ik probeer alle zintuigen te prikkelen met beelden, dans, mime en speciale effecten die je normaal eerder in een film zou verwachten. Ik wil dat mensen lachen, griezelen, ontroerd raken.” Film is ook een van de grote inspiratiebronnen voor Ahlbom.
Uitdagend
Woorden vormen maar een beperking, vindt de Zweedse kunstenaar. “Een woord is heel concreet; met teksten beperk je de vrijheid in het hoofd van het publiek. 'Ik hou van jou' laat niets aan de fantasie over. Een beeld is veel rijker, daar kan een toeschouwer zelf zijn of haar gedachten en fantasie op loslaten.” Het maakt zijn voorstellingen wel uitdagender voor kijkers, dat beseft hij heel goed. “Maar ook spannender. Ieder mens is uniek en beleeft een voorstelling vanuit zijn eigen ervaringen en intuïtie. Zelfs als wij samen iets mee maken, zullen wij ons dat anders gaan herinneren of gaan navertellen. Er is dus niemand in de zaal die dezelfde voorstelling ervaart.”
Uiteindelijk vertellen de spelers op het podium wel een verhaal, zoals dat bij 'gewoon' toneel ook het geval is. “Er gebeurt iets, een ander persoon reageert daarop. Oorzaak en gevolg, actie en reactie. Maar tegelijkertijd lijkt de wereld waarin mijn personages zich bevinden meer een soort droom te zijn; een waanwereld waarin waarheid en fantasie moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn.”
De acteurs spreken nauwelijks en maken dus voor het overdragen van het verhaal veel gebruik van handelingen. Ahlbom kwam begin jaren negentig naar Nederland om in Amsterdam de Mime Opleiding te volgen, die in binnen- en buitenland in heel hoog aanzien staat.
Jong publiek
Zijn bijzondere verhalende vorm en de energie die zijn voorstellingen ademen, trekken veelal jong publiek dat normaal eigenlijk nooit naar het theater gaat. Bezoekers komen vaak terug; Ahlbom heeft veel baat bij de positieve mond-tot-mond-reclame. Een van zijn grootste hits tot nu toe was de spectaculaire voorstelling Horror, over een huis dat wordt geteisterd door een familiegeschiedenis. Het stuk was het afgelopen jaar een grote hit, niet alleen in de Nederlandse theaters, maar ook in Londen, Parijs, Auckland en München. Toch heeft Ahlbom er bewust voor gekozen de komende jaren theater te blijven maken als vast huisgezelschap van Theater De Meervaart in Amsterdam; hier vindt half januari ook de première van Innenschau (revisited) plaats.
“Ik maak wel uitdagend theater, maar tegelijkertijd is het door de vorm ook heel toegankelijk en laagdrempelig”, denkt de Zweedse maker. De Meervaart richt zich heel bewust op een cultureel diverse doelgroep. De voorstellingen van Ahlbom vertellen verhalen over thema's die voor ieder mens herkenbaar zijn. “Ik houd van mensen en hun gedrag; dat is namelijk wat ons mensen allemaal bindt. Innenschau gaat bijvoorbeeld over het spanningsveld tussen man en vrouw. Een obsessief jaloerse man loopt tegen zijn eigen seksuele frustraties aan als hij denkt dat zijn vrouw door andere mannen wordt begeerd.”
Veel humor
Dat klinkt wellicht als een zwaar thema. Maar opvallend genoeg speelt juist humor altijd een opvallend grote rol in de stukken van Ahlbom. “Ik begin meestal met een heel serieus idee”, zegt de maker. “Vaak werken de situaties en beelden ontwapenend. Naar mensen te kijken die worstelen met hun onvermogen kan door de herkenning ook ontroerend en humoristisch overkomen.”
Het commentaar dat de Zweedse regisseur heel vaak terugkrijgt is dat mensen in de zaal iets hebben gezien dat ze nog nooit eerder hebben ervaren. Hij lacht. “Dat geldt denk ik elke dag voor iemand die zich bewust openstelt voor nieuwe dingen. In dat opzicht verschilt het theater eigenlijk maar weinig van het échte leven.”

Innenschau van Jakop Ahlbom Zaterdag 17 februari 20:15 uur Grote Zaal Junushoff
 

Actueel

Winkelmandje

U heeft geen voorstellingen in uw winkelmandje.

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.